Türkçe       English

<< Geri Yazdır
Doi No: 10.5578/mb.9170

Ulusal Tüberküloz Laboratuvar Sürveyansına İlk Adım; Ankara, 2011

The First Step for National Tuberculosis Laboratory Surveillance; Ankara, 2011

Figen SEZEN1, Nurhan ALBAYRAK1, Şeref ÖZKARA2, Alper KARAGÖZ3, Alpaslan ALP4, Filiz DUYAR AĞCA5,
Asiye İNAN SÜER6, Tuba MÜDERRİS7, İsmail CEYHAN8, Rıza DURMAZ3, Mustafa ERTEK8;
Tüberküloz Laboratuvar Sürveyans Ağı (TuLSA) Çalışma Grubu*


1 Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Ulusal Tüberküloz Referans Merkez Laboratuvarı, Ankara.

1 Public Health Agency of Turkey, National Tuberculosis Reference Laboratory, Ankara, Turkey.

2 Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Hastanesi, Ankara.

2 Atatürk Chest Disease and Chest Surgery Hospital, Ankara, Turkey.

3 Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Ulusal Moleküler Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarı, Ankara.

3 Public Health Agency of Turkey, National Molecular Microbiology Reference Laboratory, Ankara, Turkey.

4 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara.

4 Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Medical Microbiology, Ankara, Turkey.

5 Ankara 5 nolu Dispanser, Ankara.

5 Ankara 5th TB Dispensery, Ankara, Turkey.

6 Ankara 3 nolu Dispanser, Ankara.

6 Ankara 3th TB Dispensery, Ankara, Turkey.

7 Ankara Bölge Tüberküloz Laboratuvarı, Ankara.

7 Regional Public Health Laboratory, Ankara, Turkey.

8 Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı, Ankara.

8 Public Health Agency of Turkey, Ankara, Turkey

* Tüberküloz Laboratuvar Sürveyans Ağı Çalışma Grubu; Cihan DEPREM, Halidun İNANÇ, Yasin KOCAMAN, Melike ATASEVER, Hülya ŞİMŞEK, Ahmet ARSLANTÜRK, Emel KİBAROĞLU, Öztuğ ÖNAL, Tülay SAĞIROĞLU, Kerime ALTUNAY, Beyhan ÇAKAR, Özden TURUNÇ, Yavuz TANRIKULU, Ayşe Çiğdem ŞİMŞEK, Dolunay GÜLMEZ, Gülşen HASÇELİK, Devran GERÇEKER, Ali ALBAY, Özgül KISA, Özlem KURT AZAP, Ebru EVREN, Zeynep DANSUK, Nevreste ÇELİKBİLEK, Ufuk ÖNDE, Şengül ÖZKAN, Hülya SEYED OSKOVİ, Şenol KURŞUN, Birgül KAÇMAZ.

ÖZ

Ülke düzeyinde ilaç direnci sıklığının izlenmesi ve gerekli kontrol önlemlerinin alınması için en etkili yöntem, laboratuvara dayalı sürveyans sisteminin kurulmasıdır. Bu çalışma ile ülke genelinde laboratuvar kalite güvence sistemine dayalı olarak ilaca dirençli tüberküloz (TB) olgularının seyrinin izlendiği, direnç yükünün belirlendiği ve laboratuvarların kapasitelerinin değerlendirilip geliştirildiği Tüberküloz Laboratuvar Sürveyans Ağı (TuLSA)'nın Ankara'da 2011 yılında başlatılan kurulum çalışmalarının özetlenmesi amaçlanmıştır. TuLSA çalışmaları Ulusal Tüberküloz Referans Laboratuvarı (UTRL) koordinasyonunda TB laboratuvarları ve verem savaş dispanserleri katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Sağlık kuruluşlarından TB bildirimi yapılan hastaların örnekleri TB laboratuvarlarından izlenmiş, hastalara ait epidemiyolojik bilgiler dispanserlerden toplanmıştır. TB laboratuvarları her hastaya ait bir izolatı kendi ilaç duyarlılık testi (İDT) sonuçları ile birlikte UTRL'ye yollamış, UTRL'de tüm izolatlar hem genotipik (MTBDRplus, Hain Lifescience, Almanya) hem de fenotipik (MGIT 960, BD, ABD) İDT'ne alınmış, ayrıca spoligotiplendirme ve MIRU/VNTR ile moleküler epidemiyolojik analiz yapılmıştır. Rifampisine dirençli tüm izolatlara ikinci seçenek İDT uygulanmıştır. 1 Ocak-31 Aralık 2011 tarihleri arasında 1276 hastanın bildirimi yapılmış, bildirimi yapılan olgulardan 335'i Ankara ili akciğer TB olgusu olarak tanımlanmıştır. Bu olguların %67.5'i erkek, yaş ortalamaları ise 43.4 ± 20 yıldır. Olguların %94.6'sı (n=317) yeni olgu olarak belirlenmiştir. Akciğer TB olgularından ortalama 3.26 ± 2.88 adet örnek alınmış, kültür pozitifliği 229 (%68.3) olguda tespit edilmiştir. Kültürden izole edilen suşların tümüne İDT uygulanmış; izolatların %90.4'ü (207/229) test edilen beş ilaca (izoniyazid, rifampisin, streptomisin, etambutol, pirazinamid) da duyarlı bulunurken, çok ilaca dirençli TB (ÇİD-TB) oranı %3.5 (8/229) olarak saptanmış; yaygın ilaç direnci tespit edilmemiştir. ÇİD-TB görülme riskinin önceden tedavi görmüş olgularda 63.3 kat, yabancı uyruklu olgularda 73.3 kat daha fazla olduğu izlenmiştir. Akciğer TB olgularında tedavi başarısı %91.9 olarak saptanmıştır. Spoligotiplendirme yapılan 221 M.tuberculosis kompleks suşlarının dokuz küme içerisinde dağılım gösterdiği, SIT41'in en sık (105/221; %47.5) saptanan spoligotip olduğu bulunmuş; MIRU-VNTR sonuçlarına göre kümeleşme oranının %16.3 olduğu tespit edilmiştir. Kümeleşen suşların tamamı duyarlı bulunurken, ÇİD-TB izolatlarının tamamı özgül MIRU-VNTR profili göstermiştir. Sonuç olarak, 2011 yılında Ankara'da başlatılan TuLSA çalışmaları tüm ülke çapında genişletilmeye devam edilmektedir. Bu çalışma ile, ÇİD-TB olgularının laboratuvara dayalı sürveyans verisi ilk kez elde edilmiş ve böylece Türkiye ile ilgili ilk kez Dünya Sağlık Örgütü Küresel TB raporunda 2011'de bölgesel, 2012'de ise ulusal laboratuvar sürveyansı verisi yer almıştır.

Anahtar sözcükler: Tüberküloz; laboratuvar sürveyansı; çok ilaca direnç; Ankara.

ABSTRACT

The most effective method for monitoring country-level drug resistance frequency and to implement the necessary control measures is the establishment of a laboratory-based surveillance system. The aim of this study was to summarize the follow up trend of the drug-resistant tuberculosis (TB) cases, determine the load of resistance and evaluate the capacities of laboratories depending on laboratory quality assurance system for the installation work of National Tuberculosis Laboratory Surveillance Network (TuLSA) which has started in Ankara in 2011. TuLSA studies was carried out under the coordination of National Tuberculosis Reference Laboratory (NRL) with the participation of TB laboratories and dispensaries. Specimens of TB patients, reported from health institutions, were followed in TB laboratories, and the epidemiological information was collected from the dispensaries. One isolate per patient with the drug susceptibility test (DST) results were sent to NRL from TB laboratories and in NRL the isolates were rechecked with the genotypical (MTBDRplus, Hain Lifescience, Germany)  and phenotypical (MGIT 960, BD, USA) DST methods. Molecular epidemiological analysis were also performed by spoligotyping and MIRU/VNTR. Second-line DST was applied to the isolates resistant to rifampin. A total of 1276 patients were reported between January 1st to December 31th 2011, and 335 cases were defined as  ?pulmonary TB from Ankara province?. The mean age of those patients was  43.4 ± 20 years, and 67.5% were male. Three hundred seventeen (94.6%) patients were identified as new cases. The average sample number obtained from pulmonary TB cases was 3.26 ± 2.88, and 229 (68.3%) of them was culture positive. DST was applied to all culture positive isolates; 90.4% (207/229) of cases were susceptible to the five drugs tested (ethambutol, isoniazid, pyrazinamide, rifampicin, streptomycin). Eight (3.5%) of the isolates were multidrug-resistant (MDR-TB), while no extensively drug-resistant strains were detected. MDR-TB is likely to occur in 63.3 times more among previously treated cases, and 73.3 times more in legal aliens. The achievement of therapy among pulmonary TB cases was 91.9%. Spoligotyping performed for 221 M.tuberculosis complex isolates, showed that all strains were clustered in nine groups. SIT 41 (105/221; 47.5%) was the most frequent spoligotype detected, and clustering rate based on MIRU-VNTR results were found as 16.3%. All of the clustered strains were sensitive while all of MDR-TB isolates showed specific MIRU-VNTR profiles. In conclusion, TuLSA studies started in Ankara in 2011 and the system is still expanding in the country. Our data obtained with TuLSA have been published as a regional surveillance data in the WHO Global Tuberculosis Report 2011, and as a national surveillance data in Global Tuberculosis Report 2012.

Keywords: Tuberculosis; laboratory surveillance; multidrug resistance; Turkey.

Geliş Tarihi (Received): 31.12.2014 - Kabul Ediliş Tarihi (Accepted): 17.02.2015

İletişim (Correspondence):

Doç. Dr. Nurhan Albayrak,

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu,

Ulusal Tüberküloz Referans Merkez Laboratuvarı,

Sıhhiye 06100, Ankara, Türkiye.

Tel (Phone): +90 312 565 5000,

E-posta (E-mail): nurhanalbayrak@yahoo.com

[ Tam metin ][ PDF ]
<< Geri Yazdır